CAN THIỆP ĐỘNG MẠCH CHỦ (ENDOVASCULAR AORTIC REPAIR)

Tác giả: Khoa Bệnh lý mạch máu

Can thiệp động mạch chủ là gì?

• Là phương pháp điều trị phình động mạch chủ xâm lấn tối thiểu thay cho phẫu thuật mở ngực/bụng. Bác sĩ sử dụng ống thông đưa stent graft (giá đỡ kim loại có lớp vải lót) vào vị trí động mạch chủ bị phình hoặc bóc tách.
• Stent giúp bít kín đoạn mạch yếu, tránh tác động trực tiếp của áp lực máu, từ đó ngăn vỡ và giảm kích thước túi phình.
• Phương pháp này an toàn hơn phẫu thuật mở, thời gian nằm viện và phục hồi cũng ngắn hơn.

Vì sao phải đặt stent graft động mạch chủ?

Mục tiêu điều trị phình động mạch chủ là giảm nguy cơ biến chứng do phình động mạch. Nguy cơ lớn nhất là vỡ động mạch chủ và hầu hết bệnh nhân khi vỡ phình động mạch chủ không thể sống sót.

Các yếu tố cần xem xét khi điều trị:

• Có triệu chứng: đau bụng, đau lưng, đau háng hoặc đùi trong.
• Kích thước phình động mạch (đường kính).
• Tốc độ phát triển nhanh (>0.5 cm / 6 tháng).
• Dấu hiệu bóc tách động mạch chủ với cơn đau ngực hoặc lưng dữ dội.
• Tình trạng bệnh lý kèm theo.

Không phải bệnh nhân nào cũng phù hợp với phương pháp này. Bệnh nhân cần được chuyên gia mạch máu đánh giá để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Thủ thuật đặt stent graft được thực hiện như thế nào?

Thủ thuật được thực hiện tại phòng thông tim (Cath Lab) với sự phối hợp của nhiều chuyên gia (bác sĩ thông tim, phẫu thuật viên, gây mê hồi sức và kỹ thuật viên).

Quy trình thực hiện:

• Gây tê tại chỗ, gây tê tủy sống hoặc gây mê toàn thân.
• Đưa ống thông chứa stent graft qua động mạch đùi.
• Dùng thuốc cản quang và tia X để hướng dẫn vị trí đặt stent.
• Thả stent bằng cơ chế lò xo để bám vào thành động mạch chủ.
• Chụp mạch lại để kiểm tra vị trí stent.

Thời gian thực hiện và hồi phục

• Thời gian thủ thuật: khoảng 2 – 3 giờ.
• Thời gian nằm viện: khoảng 3 – 5 ngày.
• Thời gian hồi phục: 2 – 4 tuần.

So với phẫu thuật mở, thời gian hồi phục có thể ngắn hơn rất nhiều.

Nguy cơ của phương pháp

• Tỷ lệ tử vong sau can thiệp thường < 3%.
• Nhiễm trùng vết thương vùng bẹn.
• Tổn thương thận do thuốc cản quang.
• Khoảng 10% bệnh nhân có thể cần can thiệp bổ sung nếu rò stent.
• Hiếm gặp: nhồi máu cơ tim hoặc nhiễm trùng ngực.

Chăm sóc sau can thiệp

• Không nâng vật nặng > 5kg trong 2 tuần.
• Ngưng hút thuốc lá.
• Không tự ý ngưng thuốc khi chưa hỏi bác sĩ.
• Tập thể dục nhẹ như đi bộ hoặc đạp xe.

Khi nào cần chụp CT kiểm tra?

• Chụp CT và siêu âm sau 1 tháng.
• Nếu ổn định, chụp lại sau 12 tháng.
• Sau đó theo dõi hàng năm bằng siêu âm hoặc CT.

Ai nên sàng lọc phình động mạch chủ?

• Nam giới 65–75 tuổi đã từng hút thuốc.
• Người lớn tuổi có người thân mắc phình động mạch chủ.

Tài liệu tham khảo

1. Cleveland Clinic
2. MedlinePlus
3. Circulation Foundation
4. BMJ Best Practice

Ảnh: Internet