Tài xế ô tô đột quỵ tăng nhanh
Trong thời gian vừa qua ở các hội nhóm cộng đồng mạng xã hội về ô tô, các vụ tài xế đột quỵ trong khi đang lái ô tô hay xe tải liên tiếp được ghi nhận khiến nhiều người lo ngại. Ít ai biết rằng nghề tài xế – đặc biệt là tài xế đường dài – tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ do đặc thù công việc.
Vậy vì sao tài xế có nguy cơ đột quỵ cao hơn các nhóm nghề khác và cần làm gì để phòng tránh?
- TỔNG ĐÀI CẤP CỨU 24/7 - BỆNH VIỆN TIM TÂM ĐỨC: (028) 38 733 025
Bài viết chi tiết từ ThS.BS. Nguyễn Huỳnh Quang Tín, Khoa Hồi sức Cấp cứu Nội tim mạch, Bệnh viện Tim Tâm Đức được Báo Tuổi Trẻ đăng tải đã giải thích những nguyên do, cảnh báo các dấu hiệu và phương cách phòng tránh.
Tỷ lệ đột quỵ tại Việt Nam đang ở mức đáng báo động
Việt Nam có tỷ lệ mắc đột quỵ thuộc hàng cao nhất ở khu vực Đông Nam Á, và xếp thứ 4 về tỷ lệ tử vong do đột quỵ trong số 11 quốc gia lân cận.
Theo dữ liệu Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (GBD) 2019, đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh tim mạch tại Việt Nam, chiếm 135.999 ca tử vong.
Tỷ lệ mắc đột quỵ là 222 ca trên 100.000 dân và tỷ lệ hiện mắc là 1.541 ca trên 100.000 dân.
- Hà Nội: tỷ lệ mắc 168,9; tỷ lệ hiện mắc 1.182,2 trên 100.000 dân
- TP. Hồ Chí Minh: tỷ lệ mắc 207,1; tỷ lệ hiện mắc 1.221,8 trên 100.000 dân
Đột quỵ và yếu tố nguy cơ gây đột quỵ
Đột quỵ, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu đến một phần của não bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc khi một mạch máu trong não bị vỡ.
Trong cả hai trường hợp, một phần của não sẽ bị tổn thương hoặc chết, có thể dẫn đến tàn tật lâu dài hoặc tử vong.
Các yếu tố nguy cơ của đột quỵ
Yếu tố không thể thay đổi
- Tuổi cao: nguy cơ tăng dần theo tuổi, đặc biệt sau 55 tuổi
- Giới tính: nam giới có nguy cơ cao hơn, nữ tăng nguy cơ sau mãn kinh
- Chủng tộc/dân tộc: một số nhóm dân tộc có nguy cơ cao hơn
- Tiền sử gia đình: có người thân bị đột quỵ hoặc bệnh tim mạch
Yếu tố có thể thay đổi
- Tăng huyết áp
- Rối loạn nhịp tim (đặc biệt rung nhĩ)
- Tiểu đường
- Rối loạn lipid máu
- Hút thuốc lá
- Chế độ ăn không lành mạnh
- Thiếu vận động
- Béo phì
- Lạm dụng rượu
- Căng thẳng, trầm cảm, mất ngủ
- Bệnh lý mạn tính khác
Ai dễ bị đột quỵ?
Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy một số nghề nghiệp có nguy cơ đột quỵ cao hơn:
- Bảo vệ: nguy cơ tăng 2,35 lần
- Đầu bếp: nguy cơ tăng 1,51 lần
- Tài xế: nguy cơ tăng 1,30 lần
Vì sao tài xế có nguy cơ đột quỵ cao?
Tài xế thường làm việc trong môi trường căng thẳng, yêu cầu tập trung cao độ và thường xuyên làm việc theo giờ giấc bất thường.
Những yếu tố này làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.
- Thiếu vận động: ngồi lái xe nhiều giờ liên tục làm tuần hoàn máu kém
- Chế độ ăn không lành mạnh: ăn nhanh, ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn
- Căng thẳng và thiếu ngủ
- Hút thuốc, rượu bia, cà phê quá mức
- Không khám sức khỏe định kỳ
Tài xế cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ khi đang lái xe?
- Ăn uống lành mạnh: ưu tiên thực phẩm tự chuẩn bị, nhiều rau xanh
- Tăng vận động: nghỉ 5–10 phút sau mỗi 2–3 giờ lái xe
- Cai thuốc lá và hạn chế chất kích thích
- Ngủ đủ giấc
- Giảm căng thẳng
- Khám sức khỏe định kỳ
TỔNG ĐÀI CẤP CỨU 24/7 - BỆNH VIỆN TIM TÂM ĐỨC: (028) 38 733 025
Dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ cần biết
- Tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hoặc chân
- Lú lẫn, nói khó hoặc khó hiểu lời nói
- Rối loạn thị lực
- Chóng mặt, mất thăng bằng
- Đau đầu dữ dội đột ngột
Quy tắc F.A.S.T nhận biết đột quỵ
F – Face (Méo mặt)
- Một bên mặt bị xệ hoặc tê
- Nụ cười bị lệch
A – Arm (Yếu tay)
- Một bên tay yếu hoặc tê
- Giơ hai tay nhưng một tay bị rơi xuống
S – Speech (Nói khó)
- Nói ngọng, khó hiểu
- Không lặp lại được câu đơn giản
T – Time (Gọi cấp cứu)
- Gọi ngay 115 hoặc cấp cứu gần nhất
TỔNG ĐÀI CẤP CỨU 24/7 - BỆNH VIỆN TIM TÂM ĐỨC: (028) 38 733 025
Địa chỉ: 04 Nguyễn Lương Bằng, Phường Tân Mỹ, TP.HCM
Người xung quanh cần làm gì nếu thấy tài xế có dấu hiệu đột quỵ?
NÊN LÀM
- Gọi cấp cứu ngay lập tức
- Áp dụng quy tắc FAST
- Đặt bệnh nhân nằm nghiêng nếu khó nuốt
- Ghi nhớ thời điểm bắt đầu triệu chứng
KHÔNG NÊN LÀM
- Không cho bệnh nhân ăn hoặc uống
- Không tự ý dùng thuốc
- Không cố gắng đưa đi bệnh viện bằng phương tiện cá nhân nếu không cần thiết
- Không chặn miệng bệnh nhân khi co giật
Giới tài xế lưu ý
Đối với tài xế – nhóm nghề đặc biệt nhạy cảm với các rối loạn tim mạch – việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên và kiểm soát căng thẳng là chìa khóa bảo vệ sức khỏe.
Đặt lịch khám tầm soát sức khỏe tim mạch
ThS.BS Nguyễn Huỳnh Quang Tín hiện là bác sĩ tại Khoa Hồi sức Cấp cứu Nội tim mạch – Bệnh viện Tim Tâm Đức.
Bác sĩ có kinh nghiệm trong điều trị bệnh tim mạch cấp cứu, hồi sức nội khoa và tầm soát nguy cơ đột quỵ.
Bác sĩ là thành viên Hội Tim mạch Việt Nam và Hội Tim mạch TP.HCM.
