Vai trò của CT đa lát cắt trong chẩn đoán bệnh động mạch vành
(The Role of Multi-slice Computed Tomography in the Evaluation of Patients with Coronary Artery Disease)
I. Tóm tắt
Tuy có nhiều phương pháp điều trị trong lĩnh vực tim mạch, nhưng cải thiện chẩn đoán và tiên lượng bệnh nhân vẫn còn là mối quan tâm hàng đầu đối với các nhà lâm sàng.
Ths.Bs. HỒ MINH TUẤN
Ths.Bs. VÕ NGỌC CẨM, BS. NGUYỄN ANH HOÀNG
Khoa Tim Mạch Can Thiệp – BV Tim Tâm Đức
Khoa Hồi Sức – BV Tim Tâm Đức
CT mạch vành có cản quang được coi là trắc nghiệm chính xác để phát hiện mảng xơ vữa sớm và giúp bác sĩ tim mạch can thiệp sớm hơn trong quá trình xơ vữa động mạch. Các phương pháp truyền thống như nghiệm pháp gắng sức bằng hình ảnh hoặc điện tim đồ chỉ giúp xác định bệnh nhân có hẹp mạch vành nặng. Trong khi đó, CT mạch vành có cản quang có thể xác định các mức độ hẹp khác nhau hoặc thậm chí loại trừ bệnh mạch vành.
Những nghiên cứu gần đây cho thấy CT động mạch vành có độ nhạy đến 98% và độ đặc hiệu khoảng 91%. Do giá trị tiên đoán âm tính cao, CT mạch vành là phương pháp không xâm lấn hiệu quả để loại trừ bệnh động mạch vành. Ngoài ra, CT tim mạch còn cho phép đánh giá cơ tim, van tim, màng ngoài tim, động mạch chủ và tĩnh mạch phổi thông qua dữ liệu dựng hình 3D.
Bài báo này trình bày khả năng chẩn đoán của CT tim mạch đa lát cắt đối với bệnh tim mạch, đặc biệt là bệnh động mạch vành.
II. Tiêu chuẩn máy CT và đội ngũ chụp – đọc CT động mạch vành
Theo hướng dẫn của Hiệp hội CT mạch vành Hoa Kỳ, tiêu chuẩn của máy và đội ngũ CT động mạch vành gồm:
1. Tiêu chuẩn máy
Chất lượng hình ảnh CT phụ thuộc vào phần cứng, phần mềm và quy trình nhận ảnh. Những tiêu chuẩn kỹ thuật cơ bản gồm:
- Thời gian quay đầu đèn < 350 ms
- Số lát cắt ≥ 64
- Bề dày lát cắt ≤ 0.625 mm
2. Tiêu chuẩn đội ngũ
Bác sĩ đọc CT tim cần nắm vững chỉ định, chống chỉ định, nguyên lý tia X, an toàn tia X, kỹ thuật chụp đa lát cắt, chuẩn bị bệnh nhân, thuốc cản quang và tái tạo hình ảnh.
Đội ngũ bác sĩ CT tim thường thuộc các chuyên ngành tim mạch, chẩn đoán hình ảnh hoặc y học hạt nhân và phải được đào tạo chuyên sâu về CT tim mạch.
- Đào tạo ít nhất 20 giờ về CT tim
- Huấn luyện đọc ít nhất 150 ca CT tim
- Duy trì kỹ năng: ≥ 50 ca mỗi năm
III. Các chỉ định CT tim mạch đa lát cắt ngoài động mạch vành
Theo khuyến cáo năm 2019 của các hiệp hội tim mạch quốc tế, CT tim được chỉ định trong nhiều bệnh lý cấu trúc tim như:
- Bệnh động mạch chủ
- Bệnh động mạch phổi
- Bệnh màng ngoài tim
- Khối u tim
- Huyết khối trong tim
- Dị dạng tim bẩm sinh
Ngoài ra CT tim còn được sử dụng để đánh giá trước các thủ thuật can thiệp như:
- Đóng thông liên nhĩ
- Đóng lỗ bầu dục
- Đóng tiểu nhĩ trái
IV. Các chỉ định CT đa lát cắt của động mạch vành
1. Hội chứng động mạch vành cấp
Ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim ST chênh lên, chụp mạch vành bằng thông tim và tái tưới máu khẩn cấp là chỉ định bắt buộc.
Ở bệnh nhân hội chứng mạch vành cấp không ST chênh lên, việc lựa chọn chụp CT mạch vành hay chụp mạch vành qua thông tim phụ thuộc vào triệu chứng lâm sàng, điện tâm đồ, men tim và phân tầng nguy cơ.
Những trường hợp nguy cơ thấp hoặc chẩn đoán chưa rõ ràng có thể được chỉ định chụp CT động mạch vành.
2. Khảo sát bệnh động mạch vành mạn tính
Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tim mạch Châu Âu, CT động mạch vành được chỉ định khi:
- Bệnh nhân có nguy cơ thấp hoặc trung bình mắc bệnh mạch vành
- Nghiệm pháp gắng sức không thực hiện được hoặc không kết luận được
Nhiều nghiên cứu lớn như ACCURACY, PROMISE và SCOT-HEART đã chứng minh CT động mạch vành có độ nhạy rất cao trong phát hiện hẹp mạch vành có ý nghĩa.
Đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường, CT động mạch vành cho thấy khả năng giảm biến cố tim mạch so với nghiệm pháp gắng sức.
V. Kết luận
Việc lựa chọn phương pháp khảo sát không xâm lấn để đánh giá bệnh động mạch vành cần dựa trên đặc điểm từng bệnh nhân, khả năng chuyên môn của cơ sở y tế và kết quả các xét nghiệm trước đó.
Nhờ những tiến bộ kỹ thuật và các nghiên cứu lâm sàng lớn, CT động mạch vành ngày càng được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán bệnh mạch vành, đặc biệt ở bệnh nhân đau ngực mạn tính hoặc hội chứng mạch vành cấp nguy cơ thấp.
Tài liệu tham khảo
1. Abbara S. et al. SCCT guidelines for coronary computed tomographic angiography.
2. Pelberg R. et al. Training and competency in cardiac CT.
3. Doherty J. et al. Appropriate Use Criteria for Multimodality Imaging.
4. Rybicki F. et al. Cardiovascular Imaging in Emergency Department Patients.
5. Montalescot G. et al. ESC guidelines on stable coronary artery disease.
6. Budoff MJ. ACCURACY trial.
7. Athappan G. Meta-analysis of CT angiography in chest pain.
8. SCOT-HEART investigators.
9. Douglas PS. PROMISE trial.
10. Sharma A. Stress Testing vs CT Angiography in Diabetes.
11. NICE guideline – Chest pain of recent onset.
Nguồn: Chuyên đề Tim Mạch Học – Liên Chi Hội Tim Mạch TP.HCM
