Rối loạn nhịp tim là biểu hiện của nhiều bệnh lý nặng, đe dọa tính mạng nếu không điều trị sớm, đặc biệt ở người trẻ.
Bài viết Nguy cơ đột tử ở người trẻ do rối loạn nhịp tim do báo VnExpress đăng tải.
Đột tử do nguyên nhân tim mạch
Đột tử thường được mô tả là một cái chết tự nhiên và không báo trước xảy ra ở người mà trước đó được cho là bình thường. Đột tử thường để lại hậu quả rất nặng nề về tâm lý cho người thân, gia đình và xã hội. (1) Nhất là đột tử xảy ra ở người trẻ.
Theo BS.CKI Nguyễn Văn Đáng - Bác sĩ Phó trưởng Khoa Hồi sức Cấp cứu Nội tim mạch - Bệnh viện Tim Tâm Đức, tần suất xảy ra đột từ khó mà xác định chính xác, nhất là ở các quốc gia mà giải phẫu tử thi thường không được thường xuyên thực hiện. Tuy nhiên, một vài thống kê cho rằng tỷ lệ đột tử khoảng 1/1000 người trong 1 năm ở nhóm 35-40 tuổi. (2)(3)
Trong nhóm người trẻ chơi thể thao, thậm chí là thể thao chuyên nghiệp, một số trường hợp đột tử vẫn có thể xảy ra dù được tầm soát sức khoẻ trước đó, như cầu thủ bóng đá người Cameroon Marc Vivien Foe tử vong trong trận đấu và được chẩn đoán là do bệnh cơ tim phì đại.

Danh sách các cầu thủ chuyên nghiệp tử vong trong lúc thi đấu vì chấn thương và vì đột tử tim còn rất dài.(4) Đột tử ở người trẻ khi chơi thể thao thường do nguyên nhân tim mạch.
Ngày nay, với sự tiến bộ về bệnh học và các phương tiện chẩn đoán như chụp cộng hưởng từ tim, xét nghiệm gen, điện tâm đồ…, việc chẩn đoán nguyên nhân tim mạch gây tử vong trở nên rõ ràng hơn và có thể phòng tránh hay điều trị được.
Các nguyên nhân gây đột tử do tim
Rối loạn nhịp tim nguy hiểm
Làm tim đập không hiệu quả và mất dòng máu ra khỏi tim ngay lập tức, trong vòng vài phút sau đó sẽ gây chết não và ngưng thở. Những loạn nhịp tim này có thể hoàn toàn không có triệu chứng gì khi sinh hoạt hằng ngày bình thường và chỉ biểu hiện loạn nhịp trong hoàn cảnh đặc biệt như gắng sức cường độ cao, sốt…
Hội chứng QT dài, Hội chứng QT ngắn
Đây là một bệnh lý di truyền do bất thường thời gian nhạy cảm của hoạt động điện của tim, nên người bệnh có thể bị các cơn loạn nhịp tim nguy hiểm tính mạng gọi là nhịp nhanh thất, xoắn đỉnh. Có thể xác định chẩn đoán bằng đo điện tâm đồ và kiểm tra gen bệnh. Trong phòng ngừa thường cần dùng thuốc và đặt máy phá rung tim tự động.
Hội chứng Wolff – Parkinson – White
Loại loạn nhịp này do bệnh nhân có đường dẫn truyền dư thừa trong tim ngoài hệ thống đường dẫn truyền chính, hội chứng Wolff – Parkinson – White này thường lành tính trong 90-95% các trường hợp. Tuy nhiên có khoảng 5-10% các bệnh nhân có những cơn loạn nhịp như rung nhĩ làm dẫn truyền hoàn toàn qua dẫn truyền phụ làm rung tâm thất gây tử vong. Hội chứng này được chẩn đoán thường đo ECG tình cờ hoặc có những cơn hồi hộp, điều trị triệt để bằng cắt đốt điện sinh lý tim với tỷ lệ thành công rất cao.

Nhịp nhanh thất liên quan với Catecholamine
Đây là những loại loạn nhịp tâm thất gây ngừng tim khi vận động gắng sức. Bệnh nhân có thể hoàn toàn bình thường trong khi nghỉ hoặc hoạt động bình thường.
Rung thất vô căn
Đây là một thể bệnh hiếm gặp được chứng minh có tồn tại gần đây. Bệnh nhân khởi phát những cơn ngưng tim đột ngột có thể do những ngoại tâm thu từ hệ dẫn truyền tim.
Hội chứng Brugada
Đây là một bất thường về kênh ion trong tim làm người bệnh có thể đột ngột vào cơn ngưng tim, thường về ban đêm. Bệnh hay xảy ra ở nam giới và người châu Á.
Bệnh cơ tim thất phải sinh loạn nhịp
Đây là bệnh cơ tim của tâm thất phải thâm nhiễm mô mỡ vào cơ tim làm bệnh nhân thường có những cơn loạn nhịp tim gây ngưng tim.
Bệnh liên quan cơ tim phì đại, tắc nghẽn đường ra thất trái
Đây là nguyên nhân thường gặp gây đột tử khi gắng sức nếu không được tầm soát trước khi chơi thể thao, người bệnh có thể có triệu chứng rất ít hoặc không có triệu chứng khi sinh hoạt bình thường, nhưng tắc nghẽn trong buồng tim gia tăng rất nhanh khi gắng sức và có thể gây đột tử. Bên cạnh đó, bản thân bệnh cơ tim phì đại không tắc nghẽn cũng có thể phát triển loạn nhịp thất gây ngưng tim khi gắng sức mức độ cao.
Va chạm lồng ngực gây loạn nhịp (Commotio cordis)
Đây là một thể rất đặc biệt và thường xảy ra cho các môn thể thao đối kháng va chạm. Những loại thể thao gây tác động vào lồng ngực trái tuy không gây chấn thương tim hay dập nát cơ tim, nhưng tác động cơ học đủ để gây kích thích điện học của tim làm tim khởi phát loạn nhịp và tử vong do loạn nhịp này nếu không cấp cứu kịp thời.

Phần lớn những loạn nhịp tim đều có thể chẩn đoán bằng tầm soát chuyên sâu tim mạch trước khi chơi thể thao. Một số loạn nhịp có thể điều trị hết hoàn toàn, một số có thể đánh giá nguy cơ để can thiệp chuyên sâu và tư vấn mức độ gắng sức phù hợp.
BS.CKI Nguyễn Văn Đáng
Bác sĩ Phó trưởng Khoa Hồi sức Cấp cứu Nội tim mạch
Bệnh viện Tim Tâm Đức
Tài liệu tham khảo
- WHO ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics.
- Gräsner J.-T., Bossaert L. Epidemiology and management of cardiac arrest: What registries are revealing. Best Pract. Res. Clin. Anaesthesiol
- Al-Khatib S.M., Stevenson W.G., Ackerman M.J., Bryant W.J., Callans D.J., Curtis A.B., Deal B.J., Dickfeld T., Field M.E., Fonarow G.C., et al. 2017 AHA/ACC/HRS Guideline for Management of Patients with Ventricular Arrhythmias and the Prevention of Sudden Cardiac Death: Executive Summary: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Gui. J. Am. Coll. Cardiol. 2018;15:e190–e252.
- en.wikipedia.org/wiki/List_of_association_footballers_who_died_after_on-field_incidents
| Khoa Điện Sinh Lý và Tạo Nhịp Tim – Bệnh viện Tim Tâm Đức được thành lập năm 2008 với các chuyên gia giàu kinh nghiệm như TS.BS. Tôn Thất Minh, BS CKII Đỗ Văn Bửu Đan, BS.CKII. Ong Thị Tố Linh… nhằm mục đích điều trị chuyên sâu các trường hợp rối loạn nhịp tim. Tính đến nay, khoa đã điều trị thành công hàng ngàn ca rối loạn nhịp từ đơn giản đến phức tạp. Khoa Điện sinh lý tim và Tạo nhịp tim thực hiện hơn 450 ca bệnh/năm với các thủ thuật: - Đặt máy tạo nhịp tim
- Khảo sát điện sinh lý
- Cắt đốt điện sinh lý bằng sóng tần số radio
- Cắt đốt điện sinh lý với sự hỗ trợ của hệ thống lập bản đồ 3D (3D Mapping) tiên tiến
Với mục tiêu đặt “Bệnh nhân là trung tâm”, Khoa cam kết không ngừng nỗ lực trau dồi chuyên môn, thực hiện các thủ thuật tim mạch ở Việt Nam cũng như trong khu vực và thế giới để bệnh nhân được chăm sóc theo đúng “Chất lượng Thế giới vì Trái tim Việt Nam”, an toàn và nhanh chóng hồi phục sức khỏe. |

Bệnh viện chuyên khoa tim mạch · Từ 2006
Bệnh viện Tim Tâm Đức
Chất lượng Thế giới · Vì Trái tim Việt Nam