Bên cạnh những nguy cơ sức khỏe đã được cảnh báo từ lâu với thuốc lá truyền thống, người trẻ ngày nay còn có thể rơi vào “bẫy kép” khi nghiện nicotine từ vape và thuốc lá điện tử.
Thiết kế nhỏ gọn, hương vị đa dạng thời thượng khiến nhiều người chủ quan lầm tưởng rằng thuốc lá điện tử “ít hại hơn thuốc lá”. Thế nhưng phía sau vẻ ngoài hấp dẫn đó, nicotine và các hóa chất độc hại vẫn âm thầm gây tổn thương sức khỏe, đặc biệt là hệ tim mạch.
Vape và thuốc lá điện tử: “Nguy cơ kép” bị đánh giá thấp
Không ít người cho rằng vape hay thuốc lá điện tử là lựa chọn “an toàn hơn” so với thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, điều này hoàn toàn sai lầm vì nicotine trong vape là chất gây nghiện mạnh. Ngoài nicotine, sản phẩm này còn có thể chứa kim loại nặng và nhiều hóa chất ảnh hưởng đến phổi, tim mạch cũng như khả năng nhận thức ở thanh thiếu niên.
Đáng lưu ý, vape không giúp giảm nguy cơ hút thuốc lá truyền thống. Ngược lại, việc sử dụng vape ở giới trẻ có thể làm tăng nguy cơ bắt đầu hút thuốc lá truyền thống lên gấp 3 lần. Điều này đồng nghĩa với việc thanh thiếu niên từng sử dụng vape hoặc thuốc lá điện tử có khả năng hút thuốc lá truyền thống cao hơn đáng kể so với nhóm chưa từng sử dụng.
Hút thuốc lá không chỉ gây hại phổi mà còn âm thầm tấn công tim mạch
Theo bác sĩ Nguyễn Phan Minh Quân – Bệnh viện Tim Tâm Đức, khói thuốc lá có thể gây tổn thương hệ tim mạch nhanh chóng và kéo dài thông qua nhiều cơ chế khác nhau.
Khói thuốc chứa nicotine và carbon monoxide có thể làm co mạch máu, giảm lượng oxy trong máu và thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa động mạch, từ đó làm tăng nguy cơ đau tim và nhồi máu cơ tim.
Việc hút thuốc cũng làm tăng nhịp tim và huyết áp, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ suy tim. Đồng thời, khói thuốc thúc đẩy phản ứng viêm và hình thành cục máu đông, là yếu tố liên quan chặt chẽ đến đột quỵ.
Ngoài ra, thuốc lá còn ảnh hưởng đến mỡ máu khi làm giảm cholesterol tốt (HDL), tăng cholesterol xấu (LDL), thúc đẩy quá trình xơ vữa mạch máu.
Không chỉ người hút thuốc, những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường có khói thuốc cũng đối mặt với nguy cơ sức khỏe đáng kể. Người hút thuốc thụ động có nguy cơ mắc bệnh tim cao hơn tới 30%. Phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi là những nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn. Trẻ em tiếp xúc với khói thuốc có thể tăng nguy cơ rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.
XEM THÊM: Không chỉ tổn hại Phổi, Thuốc lá hay Thuốc lá điện tử tàn hại cả tim mạch
WHO chọn chủ đề “nghiện nicotine” là trọng tâm năm 2026
Hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá 31/5/2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”.
Thông điệp này nhấn mạnh thực trạng nicotine đang ngày càng tiếp cận người dùng thông qua nhiều hình thức mới như nicotine tổng hợp, muối nicotine hoặc các sản phẩm có hương vị hấp dẫn, những yếu tố khiến người trẻ dễ tiếp cận và hình thành tình trạng lệ thuộc nicotine. Tại Việt Nam, nhằm hạn chế làn sóng nghiện nicotine mới, đặc biệt ở người trẻ, việc kinh doanh và sử dụng thuốc lá điện tử đã được cấm từ năm 2025.
Những con số đáng lưu ý về hút thuốc lá và nicotine
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong trên toàn cầu, trong đó khoảng 1,6 triệu ca liên quan đến hút thuốc thụ động. Riêng khu vực Đông Nam Á, thuốc lá cướp đi sinh mạng của khoảng 3,1 triệu người mỗi năm.
Tại Việt Nam, hiện ước tính có khoảng 16 triệu người sử dụng thuốc lá, tương đương gần 21% dân số; trong đó hơn 41% nam giới hút thuốc. Đáng chú ý, trên toàn cầu hiện có ít nhất 40 triệu trẻ em từ 13–15 tuổi sử dụng thuốc lá và trẻ em có nguy cơ sử dụng thuốc lá điện tử cao gấp 9 lần người lớn.
Bỏ thuốc lá: Lựa chọn tốt cho sức khỏe tim mạch
| Cơ thể có khả năng hồi phục tích cực sau khi ngừng hút thuốc - Sau 20 phút: Huyết áp và nhịp tim bắt đầu trở về mức bình thường.
- Sau 24 giờ: Nồng độ carbon monoxide trong máu giảm đáng kể.
- Sau 1 năm: Nguy cơ đau tim giảm khoảng một nửa so với người tiếp tục hút thuốc.
- Sau 10–15 năm: Nguy cơ tử vong do bệnh tim có thể gần tương đương với người chưa từng hút thuốc.
|
Bỏ thuốc lá là một thử thách vì nicotine là chất gây nghiện, nhưng bạn không đơn độc.
- Bệnh viện Tim Tâm Đức là môi trường không khói thuốc: Tâm Đức xây dựng khuôn viên không thuốc lá và lồng ghép tư vấn cai nghiện vào quy trình điều trị tim mạch cho bệnh nhân.
- Lời khuyên từ bác sĩ: Hãy tìm đến sự tư vấn từ nhân viên y tế và sử dụng các sản phẩm hỗ trợ như miếng dán hoặc kẹo ngậm nicotine nếu cần thiết.
Bỏ thuốc lá không dễ vì nicotine là chất gây nghiện. Tuy nhiên, mỗi nỗ lực bỏ thuốc, dù nhỏ, đều là một bước tích cực để bảo vệ trái tim và sức khỏe lâu dài cho bản thân cũng như những người thân yêu.
XEM THÊM: Tâm Đức hưởng ứng Ngày sức khoẻ toàn dân và Ngày sức khoẻ thế giới 07/04/2026
Nguồn: Tổng hợp và lược dịch
Bệnh viện chuyên khoa tim mạch · Từ 2006
Bệnh viện Tim Tâm Đức
Chất lượng Thế giới · Vì Trái tim Việt Nam
