Tăng huyết áp và suy tim là những bệnh lý mạn tính đòi hỏi người bệnh không chỉ tuân thủ phác đồ điều trị bằng thuốc mà còn phải có một chế độ ăn uống và sinh hoạt cực kỳ nghiêm ngặt.
Dưới đây là những hướng dẫn dinh dưỡng chuyên sâu được tư vấn bởi BS. CKII Lâm Mỹ Dung - Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Tim Tâm Đức, giúp người bệnh bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bài viết đã được Báo Thanh niên đăng tải nhằm chia sẻ thông tin hữu ích tới cộng đồng.
Tăng huyết áp và Suy tim: Mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng
Tăng huyết áp xảy ra khi huyết áp trong động mạch tăng cao hơn mức bình thường (≥140/90 mmHg). Đây là "kẻ giết người thầm lặng" và là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tổn thương mạch máu, suy thận và suy tim.
Cơn đau thắt ngực – dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm của các biến chứng do tăng huyết áp kéo dài và suy tim gây ra
Suy tim là tình trạng chức năng tim bị suy giảm, không đáp ứng đủ lượng máu cần thiết để cung cấp cho cơ thể. Suy tim được chia thành nhiều giai đoạn từ nhẹ đến nặng (từ I đến IV), và mỗi giai đoạn lại có một yêu cầu riêng về dinh dưỡng.
Bên cạnh các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi như tuổi tác, giới tính hay di truyền, các thói quen sinh hoạt có thể thay đổi chính là "chìa khóa" để kiểm soát bệnh: thói quen ăn nhiều muối, ăn ít rau xanh, lười vận động, hút thuốc, uống nhiều rượu bia và tình trạng căng thẳng (stress).
Vai trò "sống còn" của dinh dưỡng đối với bệnh tim mạch
Dinh dưỡng hợp lý – "Lá chắn" giúp giảm thiểu rủi ro biến cố tim mạch và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân suy tim
Một chế độ ăn uống khoa học mang lại những lợi ích điều trị to lớn cho bệnh nhân:
- Hạn chế tăng huyết áp: Giúp duy trì huyết áp ở mức mục tiêu (<130/80 mmHg).
- Giảm tối đa biến chứng: Hạn chế nguy cơ nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não.
- Cải thiện chất lượng sống: Giảm bớt các triệu chứng khó chịu như buồn nôn, chán ăn, đặc biệt giúp cải thiện tình trạng suy kiệt ở bệnh nhân suy tim nặng kéo dài.
3 Nguyên tắc dinh dưỡng "vàng" từ chuyên gia Bệnh viện Tim Tâm Đức
Nguyên tắc 1: Kiểm soát lượng muối (Natri)
| Việc hạn chế muối là yếu tố quan trọng nhất để kiểm soát huyết áp và bệnh suy tim. - Bệnh nhân Tăng huyết áp & Suy tim giai đoạn 1, 2: Tối đa <5g muối/ngày (tương đương dưới 2g Natri/ngày).
- Bệnh nhân Suy tim giai đoạn 3: Tối đa <4g muối/ngày.
- Bệnh nhân Suy tim giai đoạn 4: Chỉ từ 2 - 3g muối/ngày, thậm chí phải ăn nhạt tuyệt đối nếu không bị rối loạn điện giải.
|
Mẹo áp dụng thực tế:
- Cần nhớ: 1 muỗng cà phê muối (5g) tương đương với 1,5 muỗng bột canh (8g), hoặc 2 muỗng hạt nêm (11g), hoặc 2,5 muỗng ăn cơm nước mắm (25g), hoặc 3 muỗng cà phê bột ngọt (15g).
- Tuyệt đối tránh: Thực phẩm chế biến sẵn (xúc xích, giò chả, thịt xông khói, đồ hộp), đồ ăn vặt công nghiệp (bánh snack, mì gói) và các loại dưa cà muối, mắm, hải sản khô.
- Thay đổi thói quen trên bàn ăn: Không dùng thêm nước chấm, muối chấm; không rưới nước mắm/nước thịt kho vào cơm; và không cố uống hết nước canh hay nước lèo của các món bún, phở khi đi ăn ngoài. Đặc biệt, hãy tập thói quen đọc kỹ hàm lượng muối (Natri/Sodium) trên nhãn thực phẩm trước khi mua.
Nguyên tắc 2: Hạn chế chất béo xấu, ưu tiên chất béo tốt (Omega-3)
Tránh xa: Các thực phẩm nhiều acid béo no (chất béo bão hòa) và cholesterol như phô mai, bánh kem, bánh quy và các loại thực phẩm công nghiệp chế biến bằng cách chiên ngập dầu (như khoai tây chiên, mì tôm).
Ưu tiên chất béo tốt:
- Acid béo không no 1 nối đôi (chiếm 60% lượng chất béo): Dầu olive, dầu hạt cải, dầu đậu phộng.
- Acid béo không no nhiều nối đôi (chiếm 20% lượng chất béo): Dầu hướng dương, dầu mè, dầu đậu nành, dầu bắp.
- Chú ý đặc biệt: Tăng cường thực phẩm giàu Omega-3 để bảo vệ tim mạch, bao gồm: dầu hạt cải, hạt lanh, quả óc chó và mỡ của các loại cá (cá hồi, cá thu, cá mòi).
Nguyên tắc 3: Tiết chế lượng nước (Đặc biệt với người suy tim)
Với người bệnh suy tim, "uống nước đúng cách" quan trọng không kém việc dùng thuốc
Đối với bệnh nhân suy tim, tim bơm máu kém hiệu quả dẫn đến ứ dịch. Tổng lượng dịch trong 1 ngày chỉ nên dao động từ 1.5 – 2 lít (bao gồm nước lọc, nước ép, nước canh, súp, cháo, sữa và cả dịch truyền). Người bệnh nên chia nhỏ lượng nước và uống từ từ trong ngày.
Với bệnh nhân suy tim giai đoạn 3, 4 có triệu chứng phù, lượng nước uống cần tính toán chặt chẽ theo công thức: Lượng nước tiểu 24h ngày hôm trước + Dịch mất bất thường (do sốt, ói, tiêu chảy…) + Dịch mất không nhận biết (300-500ml tùy theo mùa).
XEM THÊM
KIỂM TRA SỨC KHỎE TIM MẠCH ĐỊNH KỲ LÀ CÁCH PHÒNG BỆNH TỐT NHẤT!
Đặt lịch khám với Chuyên gia dinh dưỡng 
BS.CKII Lâm Mỹ Dung hiện là Trưởng khoa Dinh dưỡng - Bệnh viện Tim Tâm Đức, thành viên Hội Nhi khoa TP.HCM và Hội Dinh dưỡng TP.HCM.
Bác sĩ tốt nghiệp Bác sĩ đa khoa hệ Nội Nhi Nhiễm (1984 – 1990), CKI Nhi năm 1995 và CKII Nhi năm 2004 tại Đại học Y Dược TP.HCM. Năm 2022, bác sĩ hoàn thành Chứng chỉ dinh dưỡng lâm sàng 6 tháng tại Đại học Y Dược TP.HCM. Với hơn 30 năm kinh nghiệm, bác sĩ chuyên khám và điều trị các bệnh lý Nội Nhi tổng quát, Y học gia đình và Dinh dưỡng. Chế độ dinh dưỡng là nền tảng, nhưng việc theo dõi y khoa là bắt buộc để điều chỉnh phác đồ phù hợp với từng giai đoạn bệnh. Đừng để bệnh chuyển biến nặng, chủ động tầm soát ngay! |
Bệnh viện chuyên khoa tim mạch · Từ 2006
Bệnh viện Tim Tâm Đức
Chất lượng Thế giới · Vì Trái tim Việt Nam
