NGẤT

1. Ngất là gì?

Ngất là tình trạng mất ý thức đột ngột trong một khoảng thời gian ngắn, sau đó có thể tự phục hồi nhanh chóng và hoàn toàn. Ngất là một tình trạng khá phổ biến. Cứ 3 người thì có 1 người mắc bệnh này vào một thời điểm nào đó trong đời. Nhiều trường hợp, ngất không quá đáng lo, nhưng cũng có khi là dấu hiệu cảnh báo cho một bệnh lý nghiêm trọng.

2. Nguyên nhân gây ngất?

Ngất xảy ra khi não tạm thời không nhận đủ máu. Một trong những lý do phổ biến nhất do phản xạ thần kinh phế vị hay còn gọi là thần kinh phó giao cảm. Nếu bạn bị ngất do phản xạ này, cơ thể của bạn có phản ứng trong đó tim đập quá chậm hoặc mạch máu giãn nở (hoặc cả hai).

Điều này có thể xảy ra vì nhiều lý do khác nhau:

• Bị căng thẳng vì sợ hãi hoặc đau đớn (ví dụ: bị thương hoặc lấy máu xét nghiệm)
• Đứng quá lâu hoặc quá mệt hoặc quá nóng
• Có phản ứng bất thường với việc đi tiểu, ho hoặc các chức năng khác của cơ thể

Đôi khi ngất do phản xạ phế vị xảy ra mà không có nguyên nhân rõ ràng.

Một người cũng có thể bị ngất không phải do phản xạ phó giao cảm. Điều này có thể xảy ra do các vấn đề sau:

• Tim đập quá nhanh hoặc quá chậm do hoạt động điện của tim có vấn đề hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc.
• Một thứ gì đó chặn dòng chảy của máu trong tim, ví dụ như hẹp eo động mạch chủ hoặc bệnh cơ tim phì đại.
• Huyết áp giảm khi đứng hoặc ngồi lên do:
  • Không uống đủ nước
  • Dùng một số loại thuốc làm giảm huyết áp
  • Uống quá nhiều rượu
  • Mất nhiều máu
  • Các tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến huyết áp

3. Ngất có nguy hiểm không?

Trong nhiều trường hợp nó không nguy hiểm. Nhưng sẽ rất nguy hiểm nếu bạn bị ngã và bị thương khi ngất xỉu. Nó cũng có thể nguy hiểm nếu bạn bị ngất khi đang lái xe. Để đảm bảo an toàn, hãy hỏi bác sĩ của bạn trước khi bắt đầu lái xe trở lại sau khi bạn bị ngất.

4. Tôi có nên gặp bác sĩ không?

Có. Bất kỳ ai bị ngất nên đến gặp bác sĩ. Hầu hết các trường hợp ngất không nghiêm trọng. Nhưng mọi người có thể bị thương khi họ ngất xỉu. Ngoài ra, trong một số trường hợp, ngất là do tình trạng bệnh lý nghiêm trọng cần được điều trị.

Nói với bác sĩ của bạn những gì đã xảy ra trước, trong và sau khi bạn bị ngất.

• Bạn đã làm gì trước khi bất tỉnh?
• Bạn cảm thấy thế nào trước khi bị ngất?
• Bạn đã ngất bao lâu?
• Bạn hồi phục như thế nào?
• Có tiền sử ngất xỉu trước đây không?
• Danh sách các loại thuốc bạn dùng
• Bất kỳ tình trạng bệnh nào bạn có thể mắc phải

Bác sĩ có thể kiểm tra huyết áp, nhịp tim và nghe tim để kiểm tra các vấn đề liên quan đến van tim.

5. Tôi có cần xét nghiệm không?

Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm:

• Đo điện tim
• Siêu âm tim
• Xoa xoang cảnh
• Máy theo dõi nhịp tim 24 giờ
• Trắc nghiệm gắng sức
• Nghiệm pháp bàn nghiêng

Hình 1: Vị trí xoang cảnh (Carotid sinus)

Hình 2: Máy theo dõi điện tim 24 giờ

Hình 3: Nghiệm pháp bàn nghiêng

6. Ngất có thể ngăn ngừa được không?

Bạn có thể giảm nguy cơ ngất xỉu lần nữa nếu bạn:

• Tìm hiểu nguyên nhân gây ngất của bạn
• Tránh các tình huống dễ gây ngất
• Trao đổi với bác sĩ nếu thuốc gây ngất
• Điều trị các bệnh lý tim mạch nếu có
• Nằm xuống và gác chân lên khi cảm thấy sắp ngất

7. Ngất được điều trị như thế nào?

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra ngất. Trong nhiều trường hợp, điều trị chủ yếu là tránh các tình huống gây ngất.

Trong một số trường hợp hiếm, bạn có thể cần máy tạo nhịp tim nếu tim đập quá chậm. Máy tạo nhịp tim là thiết bị được đặt dưới da giúp tim đập ở tốc độ bình thường.

8. Nếu con tôi ngất xỉu thì sao?

Nếu trẻ bị ngất xỉu, bạn nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ. Hầu hết các trường hợp ngất ở trẻ em không nghiêm trọng và thường do ngất vận mạch.

• Trẻ nín thở quá lâu
• Huyết áp giảm khi đứng hoặc ngồi lên
• Trẻ nuốt thuốc, ma túy hoặc rượu
• Trẻ bị ngộ độc carbon monoxide

Trong những trường hợp hiếm hơn, ngất ở trẻ em có thể do bệnh tim nghiêm trọng, quá nóng hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

Lược dịch: Ths.Bs. Nguyễn Ngô Thanh Phương
Phó khoa nội tim mạch 1
(Nguồn Uptodate)