Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ

Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ

Bs Huỳnh Thanh Kiều

Đột quỵ là gì?

• Đột quỵ xảy ra khi một mạch máu trong não bị tắc nghẽn (gọi là nhồi máu não) hoặc bị vỡ (gọi là xuất huyết não).
• Nhồi máu não chiếm đa số, khoảng 75% – 85% các trường hợp đột quỵ.
• Nguyên nhân nhồi máu não thường do mạch máu não bị tắc nghẽn bởi mảng xơ vữa hoặc cục huyết khối hình thành tại chỗ hoặc từ nơi khác di chuyển đến.
• Hậu quả của đột quỵ là người bệnh có thể tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề như không đi lại được, không nói được, khó nuốt hoặc sống thực vật.

Những ai có nguy cơ cao bị đột quỵ?

• Người cao tuổi.
• Người mắc bệnh xơ vữa động mạch như đã từng bị nhồi máu cơ tim, bệnh động mạch vành mạn hoặc bệnh động mạch ngoại biên.
• Người có các yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá.
• Người có tiền sử gia đình có người bị đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim sớm.

Các dấu hiệu gợi ý đột quỵ

• Theo Hội Đột quỵ Hoa Kỳ, các dấu hiệu cảnh báo được ghi nhớ bằng cụm từ FAST (Face – Arm – Speech – Time).

• Mặt (Face): mặt bị méo xệch hoặc tê liệt một bên. Có thể yêu cầu người bệnh cười để kiểm tra.
• Tay (Arm): yếu hoặc tê một bên tay hoặc chân. Khi yêu cầu nâng hai tay lên, tay bên yếu sẽ rơi xuống.
• Giọng nói (Speech): nói ngọng, nói lắp hoặc không nói được, khó hiểu lời nói.
• Thời gian (Time): nếu xuất hiện các dấu hiệu trên, cần gọi cấp cứu ngay.

Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần gọi ngay 115 hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

• Ngoài ra còn có các dấu hiệu khác như: thay đổi tri giác (lừ đừ, ngủ gà, lơ mơ, hôn mê), tê yếu nửa người, mất thị lực, sụp mi, chóng mặt, nhức đầu dữ dội, mất thăng bằng khi đi lại.

Tại sao cần phát hiện và điều trị sớm đột quỵ?

• Điều trị sớm có thể cứu sống người bệnh và giảm tối đa di chứng sau đột quỵ.
• Nếu bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu não trong vòng 3 giờ đầu (tối đa 4.5 giờ), có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết để làm tan cục máu đông gây tắc mạch.
• Trong thời gian vàng này, nếu tế bào não được cứu kịp thời, người bệnh có thể hồi phục nhanh và giảm nguy cơ tàn phế.
• Tại TP. Hồ Chí Minh hiện nay đã có nhiều bệnh viện triển khai phương pháp điều trị này.
• Do đó khi nghi ngờ đột quỵ cần gọi ngay 115 để được đưa đến bệnh viện chuyên khoa sớm nhất.

Cơn thoáng thiếu máu não là gì?

• Cơn thoáng thiếu máu não xảy ra khi não bị giảm tưới máu tạm thời trong thời gian ngắn.
• Bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng giống đột quỵ nhưng nhẹ và thường hồi phục trong vòng 24 giờ.
• Cơn thoáng thiếu máu não không gây tổn thương vĩnh viễn nhưng là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thật sự.
• Vì vậy người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa để được kiểm tra và điều trị sớm.

Làm gì để phòng ngừa đột quỵ?

• Thay đổi lối sống: tập thể dục mỗi ngày, giảm cân nếu thừa cân, không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, nhiều muối, thực phẩm đóng hộp và thịt đỏ.
• Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch như huyết áp, đường huyết, mỡ máu và các bệnh lý đi kèm.
• Sử dụng thuốc phòng ngừa tái phát theo chỉ định của bác sĩ như thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc kháng đông.
• Không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ điều trị.

Những điều chưa biết về đột quỵ

• Hiểu lầm: Đột quỵ không thể phòng ngừa được.
  Sự thật: Hơn 80% trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa.
• Hiểu lầm: Không có cách điều trị đột quỵ.
  Sự thật: Nếu đến bệnh viện trong 3 giờ đầu có thể được điều trị bằng thuốc tan cục máu đông.
• Hiểu lầm: Đột quỵ chỉ xảy ra ở người già.
  Sự thật: Đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ.
• Hiểu lầm: Đột quỵ không di truyền.
  Sự thật: Tiền sử gia đình có người bị đột quỵ làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Hiểu lầm: Nếu triệu chứng biến mất thì không cần đi khám.
  Sự thật: Có thể là cơn thoáng thiếu máu não – dấu hiệu cảnh báo đột quỵ thật sự sắp xảy ra.

Tài liệu tham khảo

• https://www.stroke.org