Bệnh tim mạch và thai kỳ

Bệnh tim mạch và thai kỳ

Bs Huỳnh Thanh Kiều

Khi mang thai hệ tim mạch có những thay đổi như thế nào?

• Khi mang thai, thể tích máu và cung lượng tim tăng khoảng 40 – 50%, đạt mức tối đa vào tuần thứ 32 của thai kỳ.
• Huyết áp thường giảm khoảng 10 mmHg do lượng máu đi trực tiếp đến tử cung. Trong đa số trường hợp sự thay đổi này không gây triệu chứng và không cần điều trị.
• Nhịp tim của thai phụ cũng tăng khoảng 10 – 15 nhịp mỗi phút.
• Ngoài ra thai phụ còn có tình trạng tăng đông máu, làm tăng nguy cơ huyết khối thuyên tắc.
• Những thay đổi này có thể khiến thai phụ cảm thấy mệt, đặc biệt ở những tháng cuối thai kỳ. Người bệnh có thể thấy khó thở, tim đập nhanh hoặc phù chân.
• Các triệu chứng này đôi khi giống với bệnh tim mạch. Vì vậy khi xuất hiện các dấu hiệu này cần khám tim mạch để tránh bỏ sót bệnh tim hoặc tình trạng tim nặng lên trong thai kỳ.

Những ai nên khám tư vấn bác sĩ tim mạch trước khi mang thai?

• Người có triệu chứng nghi ngờ bệnh tim như mệt, đau ngực, khó thở, hồi hộp tim đập nhanh.
• Người có tiền sử bệnh tim bẩm sinh đã hoặc chưa phẫu thuật.
• Người mắc bệnh van tim hoặc đã thay van tim nhân tạo.
• Người mắc bệnh cơ tim như cơ tim phì đại, cơ tim giãn, cơ tim hạn chế hoặc bệnh cơ tim chu sinh.
• Người bị tăng huyết áp.
• Người có rối loạn nhịp tim.
• Người có tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc bệnh mạch vành.
• Người từng bị huyết khối tĩnh mạch, thuyên tắc phổi.
• Bệnh động mạch chủ như phình hoặc bóc tách động mạch chủ, hội chứng Marfan.
• Người có tiền sử suy tim.

Phụ nữ có bệnh tim mạch cần làm gì trước khi chuẩn bị có thai và trong lúc mang thai?

• Khám và tư vấn với bác sĩ chuyên khoa tim mạch và sản khoa trước khi mang thai để đánh giá nguy cơ cho mẹ và con.
• Được tư vấn về nơi sinh, cách theo dõi sau sinh và điều chỉnh thuốc phù hợp trong thai kỳ.
• Tư vấn di truyền và thực hiện các xét nghiệm di truyền nếu mẹ mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh có yếu tố di truyền.
• Thực hiện các xét nghiệm cần thiết như siêu âm tim, điện tâm đồ hoặc nghiệm pháp gắng sức trước khi mang thai (nếu cần).
• Đo độ mờ da gáy khi thai 11 – 12 tuần.
• Siêu âm tim thai khi thai 19 – 22 tuần để phát hiện các dị tật tim bẩm sinh.
• Siêu âm tim mẹ khi mang thai khoảng tháng thứ 5 và tháng thứ 7 để dự trù can thiệp tim mạch nếu cần trước khi sinh.

Phụ nữ mắc bệnh tim mạch khi mang thai có nguy cơ gì?

Nguy cơ cho mẹ

• Tăng nguy cơ huyết khối hoặc kẹt van tim cơ học.
• Chức năng tim suy giảm nhanh hơn và dễ xuất hiện suy tim.
• Dễ xảy ra rối loạn nhịp tim.
• Tăng huyết áp thai kỳ dẫn đến tiền sản giật hoặc sản giật.
• Cơn tăng áp động mạch phổi.
• Nguy cơ đột tử.

Nguy cơ cho con

• Sẩy thai hoặc thai lưu.
• Sinh non.
• Suy dinh dưỡng bào thai.
• Xuất huyết.
• Dị tật bẩm sinh.

Chuẩn bị bệnh nhân trước và trong cuộc sinh như thế nào?

• Trong tháng cuối thai kỳ nên khám thai mỗi tuần.
• Khi thai 36 tuần cần khám bác sĩ tim mạch để đánh giá và quyết định phương pháp sinh.
• Bác sĩ sẽ tư vấn sinh thường hay sinh mổ và thời điểm nhập viện.
• Trong lúc chuyển dạ, nếu nguy cơ tim mạch cao cần phối hợp nhiều chuyên khoa gồm sản khoa, tim mạch, gây mê hồi sức và nhi khoa để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.

Tài liệu tham khảo

• Regitz-Zagrosek V, et al. 2018 ESC Guidelines for the management of cardiovascular diseases during pregnancy. European Heart Journal.
• https://my.clevelandclinic.org