Tăng huyết áp là bệnh phổ biến và gia tăng theo tuổi, là nguyên nhân tử vong hàng đầu tại các nước phát triển và đang phát triển. Đây là căn bệnh nguy hiểm do biến chứng chết người và để lại di chứng nặng nề ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Việc đo huyết áp tại nhà đúng cách là phương pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để theo dõi, đánh giá và hỗ trợ chẩn đoán sớm bệnh tăng huyết áp. Tuy nhiên nhiều người vẫn mắc sai lầm khi tự đo huyết áp khiến kết quả thiếu chính xác.
Tăng huyết áp là bệnh phổ biến và gia tăng theo tuổi.
3 cách đo huyết áp thông dụng hiện nay
Hiện nay có 3 cách đo huyết áp:
- Đo tại cơ sở y tế: điều dưỡng hoặc bác sĩ thực hiện đo cho bệnh nhân.
- Đeo máy theo dõi huyết áp 24 giờ: theo dõi huyết áp liên tục theo chỉ định của bác sĩ.
- Đo huyết áp tại nhà: bệnh nhân hoặc người thân tự thực hiện theo hướng dẫn.
Đo huyết áp tại nhà đúng cách giúp theo dõi tình trạng bệnh và cung cấp thêm dữ liệu cho bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Huyết áp là gì và vì sao quan trọng?
Huyết áp là áp lực của dòng máu lưu thông trong mạch máu để cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ thể.
Đơn vị đo huyết áp là mmHg. Ví dụ: 120/80 mmHg.
- Huyết áp tâm thu: áp suất khi tim co bóp, bình thường 90–139 mmHg
- Huyết áp tâm trương: áp suất khi tim giãn, bình thường 60–89 mmHg
Huyết áp lý tưởng: <120/80 mmHg
- Tiền tăng huyết áp: 130–139 / 85–89 mmHg
- Tăng huyết áp: ≥140/90 mmHg
- Huyết áp thấp: ≤90/60 mmHg
XEM THÊM: Thiếu nước là “kẻ giấu mặt” gây tăng huyết áp
| Phân loại |
HA Tâm thu |
|
HA Tâm trương |
| Bình thường |
<130 |
và |
<85 |
| Tiền tăng huyết áp |
130–139 |
và/hoặc |
85–89 |
| Tăng huyết áp độ 1 |
140–159 |
và/hoặc |
90–99 |
| Tăng huyết áp độ 2 |
≥160 |
và/hoặc |
≥100 |
| Cơn tăng huyết áp |
≥180 |
và/hoặc |
≥120 |
| Tăng huyết áp tâm thu đơn độc |
≥140 |
và |
<90 |
Phân độ huyết áp theo Hội Tăng huyết áp Việt Nam 2022
Hướng dẫn từng bước đo huyết áp tại nhà
- Chẩn đoán huyết áp thường dựa trên trung bình của nhiều lần đo.
- Lần đầu nên đo cả hai tay để so sánh.
- Sau đó sử dụng tay có kết quả cao hơn.
Các bước đo huyết áp chính xác
Bước 1: Chuẩn bị
- Không hút thuốc, uống cà phê hoặc vận động trước 30 phút
- Nghỉ ngơi ít nhất 5 phút trước khi đo
Bước 2: Kỹ thuật đo
- Đặt băng quấn ngang mức tim
- Chọn băng quấn đúng kích thước
Bước 3: Lấy trị số
- Đo cả hai tay
- Lấy trung bình 2–3 lần đo
Bước 4: Ghi lại kết quả
Bước 5: Tính huyết áp trung bình
Phương tiện đo huyết áp
- Máy đo huyết áp cơ hoặc điện tử
- Chọn vòng quấn phù hợp
- Phòng yên tĩnh, nhiệt độ dễ chịu
- Không hút thuốc hoặc uống cà phê trước khi đo
- Thư giãn 3–5 phút trước khi đo
Tư thế
Tư thế đo huyết áp đúng
- Ngồi tựa lưng vào ghế
- Hai chân đặt phẳng trên sàn
- Cánh tay đặt ngang tim
- Băng đo quấn cách khuỷu tay 2–3 cm
Cách đo
- Đo huyết áp hai tay
- Đo 2 lần mỗi lần đo
- Đo buổi sáng và tối
- Ghi lại kết quả để theo dõi
Những lỗi thường gặp khi đo huyết áp
- Không nghỉ ngơi trước khi đo
- Uống cà phê hoặc hút thuốc trước khi đo
- Đo qua áo dày
- Ngồi sai tư thế
- Chỉ đo một lần
Bao nhiêu lần đo huyết áp mỗi ngày?
- Người mới phát hiện bệnh: đo 2 lần/ngày trong 7 ngày
- Người điều trị ổn định: đo 2–3 lần/tuần
- Người khỏe mạnh: đo 1 lần/tháng
Thời điểm tốt nhất để đo huyết áp là buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ.
Ý nghĩa các chỉ số trên máy đo huyết áp
- Số trên: huyết áp tâm thu
- Số dưới: huyết áp tâm trương
Khi chỉ số huyết áp bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm để xác định nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Lưu ý quan trọng khi đo huyết áp
Huyết áp luôn thay đổi theo hoạt động, stress và chế độ ăn uống nên kết quả đo ở các thời điểm khác nhau có thể khác nhau.
Tư thế đo
Cánh tay đặt cao hơn tim sẽ cho kết quả thấp hơn, đặt thấp hơn tim sẽ cho kết quả cao hơn.
Thực phẩm và đồ uống
Tránh cà phê, rượu bia và hút thuốc ít nhất 30 phút trước khi đo.
XEM THÊM: Chế độ ăn DASH cho người cao huyết áp
Tâm lý và vận động
Cần thư giãn và không vận động mạnh trước khi đo huyết áp.
Khi nào cần đi khám ngay?
- Huyết áp ≥ 180/110 mmHg
- Huyết áp cao kèm đau đầu, chóng mặt, khó thở, đau ngực
- Huyết áp thấp <90/60 mmHg kèm choáng váng
Đo huyết áp đúng cách và theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm tăng huyết áp và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
BS.CKII Ong Thị Tố Linh hiện là Trưởng Khu Điều trị Đặc biệt và Phó khoa Nội Tim mạch I – Bệnh viện Tim Tâm Đức.
Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong điều trị tăng huyết áp, suy tim, rối loạn lipid máu và bệnh động mạch vành,
bác sĩ Tố Linh được nhiều bệnh nhân tin tưởng.
