Cường giáp

Cường giáp

BS Phạm Kim Ngân

Tổng quan về cường giáp

• Cường giáp là thuật ngữ y khoa nói về sự hoạt động quá mức của tuyến giáp. Ở bệnh nhân cường giáp, tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormon giáp. Khi tình trạng này xảy ra, quá trình chuyển hóa của cơ thể tăng lên và gây ra nhiều triệu chứng.

Tuyến giáp là gì?

• Tuyến giáp là một tuyến có hình con bướm ở vùng giữa cổ, nằm dưới thanh quản và trên xương đòn. Tuyến giáp sản xuất hai hormon là T3 và T4, có tác dụng điều hòa việc cơ thể sử dụng và dự trữ năng lượng.

Nguyên nhân gây ra tình trạng cường giáp

• Bệnh Grave là nguyên nhân phổ biến nhất gây cường giáp. Ở bệnh nhân bệnh Grave, hệ miễn dịch sản xuất kháng thể kích thích tuyến giáp tạo ra nhiều hormon giáp. Bệnh thường gặp ở phụ nữ từ 20 đến 40 tuổi nhưng cũng có thể gặp ở mọi lứa tuổi và cả nam giới.
• Một hoặc nhiều nhân giáp có thể sản sinh nhiều hormon giáp. Khi đó gọi là nhân độc tuyến giáp hoặc bướu giáp đa nhân độc.
• Viêm giáp im lặng hoặc viêm giáp sau sinh khiến tuyến giáp bị viêm và phóng thích hormon giáp vào máu, gây triệu chứng cường giáp.
• Viêm giáp bán cấp do virus.
• Sử dụng quá nhiều thuốc chứa hormon giáp để điều trị suy giáp.

Triệu chứng cường giáp

• Lo lắng, cáu gắt, khó ngủ
• Yếu cơ, đặc biệt ở cánh tay trên và đùi, khó nâng vật nặng hoặc leo cầu thang
• Rung tay
• Đổ mồ hôi nhiều, không chịu được nóng
• Hồi hộp, tim đập nhanh
• Mệt mỏi
• Sụt cân dù ăn uống bình thường
• Nhu động ruột tăng
• Ở phụ nữ có thể rối loạn kinh nguyệt hoặc vô kinh, có thể kèm vô sinh
• Ở nam giới có thể phì đại tuyến vú và rối loạn cương dương

Chẩn đoán cường giáp

• Cường giáp được chẩn đoán bằng xét nghiệm máu đo nồng độ hormon giáp và hormon kích thích tuyến giáp (TSH). Trong cường giáp, hormon giáp tăng và TSH giảm. Siêu âm tuyến giáp và các xét nghiệm khác giúp xác định nguyên nhân.

Điều trị cường giáp

• Cường giáp có thể được điều trị bằng thuốc, iode phóng xạ hoặc phẫu thuật. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào tuổi, mức độ nặng và nguyên nhân gây bệnh.

Thuốc:

• Hai nhóm thuốc chính dùng điều trị cường giáp là thuốc kháng giáp và thuốc ức chế bê-ta.

Iode phóng xạ:

• Iode phóng xạ phá hủy mô tuyến giáp và có thể điều trị cường giáp vĩnh viễn.

Phẫu thuật:

• Phẫu thuật cắt tuyến giáp có thể điều trị triệt để nhưng ít được dùng hơn vì có nguy cơ biến chứng như tổn thương thần kinh thanh quản và tuyến cận giáp.
• Phẫu thuật được chỉ định khi:
• Bướu giáp lớn gây chèn ép đường thở
• Bệnh nhân không dung nạp thuốc kháng giáp và không muốn điều trị iode phóng xạ
• Có nhân giáp nghi ngờ ung thư
• Bệnh nhân có bệnh lý mắt do bệnh Grave

Tài liệu tham khảo

• Uptodate Patient education: Hyperthyroidism (overactive thyroid) (Beyond the Basics)
• American Thyroid Association: Hyperthyroidism brochure