Tim bẩm sinh là một trong những dị tật bẩm sinh phổ biến nhất ở trẻ em Việt Nam. Nhiều trường hợp có thể được phát hiện ngay trong thai kỳ. Việc hiểu rõ các bệnh lý tim thai thường gặp giúp cha mẹ chủ động hơn trong việc siêu âm, chẩn đoán và can thiệp sớm để cải thiện cơ hội sống cho bé.
Cùng TS. BS. Lê Kim Tuyến – Chuyên gia Tim bẩm sinh, Bệnh viện Tim Tâm Đức tìm hiểu các bệnh tim thai thường gặp, cách phát hiện và hướng điều trị sớm trong bài viết dưới đây.
Cảm ơn quý Báo Tuổi Trẻ đã đăng tải thông tin hữu ích đến bạn đọc.
1. Tỷ lệ mắc bệnh tim bẩm sinh ở Việt Nam
Ước tính có khoảng 8–10 trẻ trên mỗi 1.000 trẻ sinh ra mắc bệnh tim bẩm sinh tại Việt Nam.
2. Các bệnh tim thai thường gặp và mức độ nguy hiểm
Theo nghiên cứu của TS. BS. Lê Kim Tuyến năm 2014 trên 553 thai phụ có con mắc bệnh tim bẩm sinh, các bệnh thường gặp bao gồm:
Bệnh tim bẩm sinh – Thông liên thất (VSD)
Là lỗ hổng ở vách ngăn giữa hai buồng thất của tim. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào kích thước và vị trí lỗ thông. Lỗ nhỏ có thể tự đóng, lỗ lớn cần phẫu thuật để tránh biến chứng như suy tim và tăng áp động mạch phổi.
Kênh nhĩ thất (AVSD)
Dị tật có lỗ hổng giữa tâm nhĩ và tâm thất, van tim thường là van nhĩ thất chung. Đây là dị tật nặng, gây trộn máu và tăng áp động mạch phổi, cần phẫu thuật sớm.
Hội chứng thiểu sản tim trái (HLHS)
Một bên tim trái không phát triển đầy đủ. Đây là dị tật rất nghiêm trọng, thường cần nhiều cuộc phẫu thuật phức tạp sau sinh.
Tứ chứng Fallot (TOF)
Là dị tật phức tạp với 4 khiếm khuyết tim. Đây là bệnh tim bẩm sinh tím, cần phẫu thuật sớm để duy trì sự sống và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Bệnh Ebstein (Ebstein's Anomaly)
Van ba lá dịch chuyển xuống thấp vào thất phải, gây hở van ba lá và làm thất phải nhỏ chức năng. Trường hợp nặng có thể gây suy tim, tím và rối loạn nhịp tim, cần phẫu thuật sửa chữa hoặc thay van.
Chuyển vị đại động mạch (TGA)
Các mạch máu lớn ra khỏi tim bị nối sai vị trí. Đây là dị tật nguy kịch cần phẫu thuật cấp cứu ngay sau sinh.
Hẹp eo động mạch chủ (CoA)
Động mạch chủ vùng eo bị hẹp, cản trở dòng máu xuống phần dưới cơ thể. Trường hợp nặng cần phẫu thuật hoặc đặt stent để mở rộng chỗ hẹp.
Mức độ nguy hiểm và nhu cầu can thiệp phụ thuộc vào loại dị tật và mức độ ảnh hưởng đến chức năng tim của trẻ.
Các dị tật tim bẩm sinh nguy kịch như chuyển vị đại động mạch, thiểu sản tim trái hoặc các bệnh phụ thuộc ống động mạch thường cần can thiệp y tế hoặc phẫu thuật sớm sau sinh.
3. Xử lý khi phát hiện tim bẩm sinh trong thai kỳ
Khi phát hiện bệnh tim bẩm sinh trong thai kỳ, quy trình xử lý thường bao gồm:
- Xác nhận chẩn đoán: thực hiện siêu âm tim thai chuyên sâu để đánh giá loại dị tật và mức độ.
- Tư vấn chuyên sâu: bác sĩ giải thích về bệnh lý, tiên lượng và các lựa chọn điều trị.
- Kiểm tra bổ sung: có thể thực hiện xét nghiệm di truyền hoặc chọc ối nếu cần.
- Lập kế hoạch sinh: khuyến nghị sinh tại bệnh viện có chuyên khoa tim mạch nhi.
- Theo dõi thai kỳ chặt chẽ: theo dõi sức khỏe mẹ và sự phát triển của thai.
- Chuẩn bị tâm lý và tài chính: chuẩn bị cho quá trình điều trị sau sinh nếu cần.
4. Vai trò của tư vấn di truyền và tầm soát sau sinh
- Tư vấn di truyền: giúp đánh giá nguy cơ tái phát bệnh trong các lần mang thai sau và hỗ trợ gia đình đưa ra quyết định phù hợp.
- Tầm soát sau sinh:
- Đối với trẻ sơ sinh: trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh tim bẩm sinh nên được siêu âm tim sau sinh.
- Đối với thành viên gia đình: một số bệnh tim có yếu tố di truyền nên có thể cần tầm soát cho cha mẹ hoặc anh chị em.
Kỹ thuật siêu âm tim thai tại Bệnh viện Tim Tâm Đức
- Máy siêu âm hiện đại: GE Vivid E95, Philips Epiq 7.
- Đội ngũ chuyên gia: dẫn đầu bởi TS. BS. Lê Kim Tuyến – chuyên gia siêu âm tim thai hàng đầu.
- Quy trình đặt lịch: gọi 1900 561 539 để đặt hẹn.
- Dịch vụ hỗ trợ: tư vấn chuyên sâu và can thiệp tim bẩm sinh sau sinh nếu cần.
Nhờ sự phát triển của kỹ thuật siêu âm và y học bào thai, việc phát hiện sớm và lập kế hoạch điều trị tại các bệnh viện chuyên sâu có thể giúp nhiều trẻ được phẫu thuật và sống khỏe mạnh ngay từ khi chào đời.
TS. BS. Lê Kim Tuyến – Chuyên gia Siêu âm tim thai, Tim bẩm sinh
Bác sĩ có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tim mạch nhi và tim bẩm sinh, từng công tác lâu năm tại Viện Tim TP.HCM.
Bác sĩ được đào tạo chuyên sâu tại Pháp về tim mạch nhi khoa và siêu âm tim thai. Lĩnh vực chuyên môn bao gồm: khám và điều trị bệnh tim bẩm sinh, siêu âm tim, siêu âm tim thai, siêu âm qua thực quản.
Bác sĩ hiện là Phó Chủ tịch Liên Chi hội Tim mạch Nhi và Tim bẩm sinh TP.HCM, đồng thời tham gia giảng dạy và đào tạo chuyên ngành trong nhiều hội thảo trong và ngoài nước.
